Najczęstsze błędy przy przygotowaniu plików do druku i jak ich uniknąć

Profesjonalne przygotowanie plików do druku to etap, na którym najłatwiej o kosztowne pomyłki. Nawet świetny projekt graficzny może wyjść z maszyny drukarskiej z rozmytymi zdjęciami, nieprzewidywalnymi kolorami lub uciętymi elementami, jeśli plik nie spełnia standardów produkcyjnych. Dobra wiadomość: większości błędów da się uniknąć, stosując sprawdzone zasady prepress.

W artykule zebraliśmy najczęstsze problemy i praktyczne wskazówki, dzięki którym Twoje materiały – od wizytówek po katalogi – będą wyglądać dokładnie tak, jak oczekujesz. Zwracamy uwagę na kolorystykę CMYK, rozdzielczość 300 dpi, spady i marginesy bezpieczeństwa, a także kwestie czcionek, overprintu i standardów PDF/X.

Kolorystyka: RGB vs CMYK i profile ICC

Jednym z najczęstszych błędów jest dostarczanie plików w RGB. Ekrany pracują w RGB, ale drukarnia drukuje w CMYK. Konwersja w ostatniej chwili może spowodować wyblaknięcie barw lub niekontrolowane przesunięcia kolorystyczne. Zawsze konwertuj projekt do CMYK przed eksportem i oceniaj barwy w podglądzie przeznaczonym do druku.

Nie ignoruj profilów ICC. Używaj profili zgodnych z rynkiem, np. FOGRA39/FOGRA51 dla europejskich zleceń arkuszowych. Dzięki temu ograniczysz różnice między proofem a wydrukiem i utrzymasz właściwe ograniczenie farby (TAC). W programach DTP włącz soft proof i dobierz profil do konkretnej technologii (offset, cyfrowy, papier powlekany/niepowlekany).

Rozdzielczość i wielkość pliku: DPI, skalowanie i ostrość

Zdjęcia o zbyt niskiej jakości to klasyka problemów. Do druku offsetowego i cyfrowego przyjmij standard: 300 dpi w skali 1:1 dla obrazów rastrowych. Skalowanie w górę z 72 dpi nie poprawi jakości – jedynie uwidoczni piksele i artefakty kompresji. Przed eksportem sprawdź panel preflight i ostrzeżenia o niskiej rozdzielczości.

Unikaj nadmiernej kompresji JPG. Gdy to możliwe, zapisuj obrazy jako TIFF bez kompresji lub z kompresją LZW. Elementy logotypów i piktogramy trzymaj w wektorach (AI, EPS, PDF), aby zachować idealną ostrość krawędzi w każdym formacie.

Spady, marginesy bezpieczeństwa i linie cięcia

Brak lub zbyt mały spad (bleed) prowadzi do białych obwódek po przycięciu. Standardowo ustaw min. 3 mm spadu z każdej strony (w opakowaniach i dużych formatkach często więcej). Tła, zdjęcia i elementy „na krawędź” muszą wychodzić poza format netto właśnie o spad.

Równie ważny jest margines bezpieczeństwa (np. 3–5 mm od linii cięcia). Kluczowe treści – logotypy, teksty, kody kreskowe – trzymaj w bezpiecznej strefie, aby uniknąć przycięcia. Pamiętaj też o poprawnym oznaczeniu znaczników cięcia i paserów, jeśli drukarnia tego wymaga.

Czcionki, krzywe i osadzanie zasobów

Niedołączone fonty lub ich podmiana to prosty przepis na katastrofę typograficzną. Najbezpieczniej jest zamienić tekst na krzywe w finalnym pliku lub osadzić czcionki przy eksporcie do PDF. Zwróć uwagę na licencje – nie wszystkie fonty pozwalają na osadzanie.

Unikaj mieszania zbyt wielu krojów i rozmiarów, a mały tekst (poniżej 7–8 pt) drukuj jednokolorowo, by nie ryzykować rozjazdów separacji. Czarny tekst drobny ustaw jako 100K (bez CMY) i bez nadruku na zdjęciach, jeśli ma pozostać czytelny.

Czerń i nasycenie: 100K a bogata czerń

Mylenie czerni podstawowej (100K) z tzw. bogatą czernią to częsty kłopot. Drobne liternictwo i cienkie linie drukuj jako 100K, aby uniknąć „rozjechania” krawędzi. Duże aple tła mogą zyskać na głębi dzięki bogatej czerni, np. C60 M40 Y40 K100 (dopasuj do profilu i wytycznych drukarni).

Kontroluj sumę pokrycia farbą (TAC). Jeżeli przekroczysz dopuszczalną wartość dla danej technologii i papieru, pojawią się problemy ze schnięciem i brudzeniem. Używaj kontroli preflight i konwersji opartej o właściwy profil ICC.

Przezroczystości, overprint i efekty specjalne

Warstwy z przezroczystościami, cieniami i trybami mieszania potrafią dać nieoczekiwany efekt w druku. Przed wysyłką spłaszczaj skomplikowane efekty lub eksportuj do PDF/X-1a, który wymusza właściwe spłaszczenie przy zachowaniu poprawnych separacji.

Uważaj na overprint (nadruk). Czarne obiekty często mają nadruk włączony domyślnie – to bywa pożądane, ale nadruk na jasnych kolorach może „zniknąć” lub ściemnić element. Sprawdź podgląd nadruku (Overprint Preview) i upewnij się, że białe elementy nigdy nie mają włączonego nadruku.

Formaty i standardy plików: PDF/X i alternatywy

Złotym standardem w prepress jest PDF/X (PDF/X‑1a lub PDF/X‑4). Pierwszy spłaszcza przezroczystości i gwarantuje zgodność, drugi pozostawia je nienaruszone, ale wymaga nowocześniejszego workflow w drukarni. Zawsze konsultuj preferencje zakładu i eksportuj zgodnie z ich presetem.

Pliki otwarte (AI, INDD, PSD) wysyłaj tylko, gdy to konieczne i wraz z pakietem linków oraz fontów. Format TIFF doskonale nadaje się do obrazów rastrowych, a EPS/PDF do wektorów. Unikaj PNG w CMYK i plików z aktywną przestrzenią RGB w finalnym materiale do druku.

Uszlachetnienia, wycinanie i warstwy techniczne

Folia, lakier wybiórczy, hot-stamping, tłoczenie czy wykrawanie wymagają dodatkowych warstw technicznych. Oznacz je jako osobne spoty (np. VARNISH, DIE-CUT, WHITE) w 100% i z atrybutem Overprint, aby nie wpływały na poddruki. Zawsze dołącz legendę warstw.

W projektach opakowań zwróć uwagę na linie bigowania i cięcia, kierunek włókna papieru oraz dokładne dopasowanie grafiki do siatki wykrojnika. Błędy w tych miejscach są kosztowne, dlatego żądaj cyfrowej makiety lub prototypu przed produkcją.

Kontrola jakości: preflight i proof

Przed wysyłką uruchom pełny preflight: sprawdź kolory (CMYK/Spot), rozdzielczości, spady, osadzenie fontów, sumę farb i integralność linków. To najprostszy sposób, by wyłapać błędy, zanim staną się drukarskim problemem. W razie wątpliwości zamów proof cyfrowy lub wydruk próbny.

Dla wymagających zleceń przygotuj checklistę i trzymaj się procedury. Stały, powtarzalny proces minimalizuje ryzyko pominięcia detalu w napiętych terminach i przy wielu wersjach językowych.

Konwersja do CMYK + właściwy profil ICC
Rozdzielczość 300 dpi w skali 1:1 dla obrazów
Spad 3 mm i odpowiedni margines bezpieczeństwa
Osadzone fonty lub konwersja do krzywych
Poprawna czerń: 100K dla tekstów, bogata czerń dla apli
Weryfikacja overprint i spłaszczenie przezroczystości
Eksport do PDF/X-1a lub PDF/X-4
Oddzielne warstwy techniczne dla uszlachetnień/wykrojnika
Kontrola TAC i podgląd separacji
Proof i akceptacja klienta przed drukiem nakładu

Współpraca z drukarnią i bezbłędna wysyłka plików

Każda drukarnia ma swoje preferencje – poproś o specyfikację plików, profile ICC i predefiniowane ustawienia eksportu. Przekazuj materiały wraz z informacją o nakładzie, papierze, kolorystyce i uszlachetnieniach. Jasna komunikacja skraca czas realizacji i zmniejsza ryzyko poprawek.

Jeśli szukasz partnera, który doradzi na etapie prepress i zweryfikuje pliki, sprawdź https://bingraf.pl/drukarnia-ursus/. Doświadczenie zespołu i czytelne wytyczne pomogą wyeliminować typowe błędy, dzięki czemu Twoje projekty trafią na maszynę bez zbędnych opóźnień, a efekt końcowy będzie zgodny z oczekiwaniami.